مقالات سياسي و اجتماعي
صفحه نخست   ::   آرشيو  ::   تماس با من   
 
آشنائی با واژه های سياسی

پان اسلامیسم

 

در قرن 19م و بدنبال  دست اندازی استعمارگران اروپائی

به سرزمینهای مسلمان نشین، تدریجا مسلمانان متوجه

عقب ماندگیهای خود از جهان مدرن شده ورهبران سیاسی

همچون سید جمال الدین اسد آبادی در ایران با شعار نوسازی

و تحول در اسلام، برای سازگار شدن دین با شرایط تازه

زندگی در جهان و وهابیان عربستان نیز با شعار بازگشت  به                               صدر اسلام و زنده کردن سنتهای زمان پیامبر موعظه سر دادند.                          عبد الحمید دوم خلیفه عثمانی نیز چنان تبلیغاتی برای اسلام                               به راه انداخت که قدرتهای اروپائی هراسیدند و زمينه های

 فروپاشی خلافت عثمانی را در جنگ اول جهانی فراهم

 آوردند . در آن زمان برای وحدت شیعه و سنی نیز

کوششهائی شد و گروهی از فقهای ایرانی و عثمانی در

نجف گرد آمدند و هواداران وحدت اسلامی از مراسم سالانه

حج برای تبلیغ این امر بهره گرفتند ولی سقوط  سلطان

عبد الحمید در سال 1909م نشانه زوال پان اسلامیسم بود

شکست او در یگانه کردن جهان اسلام بسیاری از اندیشمندان

اسلامی را که از استبداد سلطان نیز دل پر خونی داشتند

بر انگیخت تا برای دگرگون کردن نظام سیاسی کهنه چاره ای

بیاندیشند ، نسل تازه ترک که از حکومت قانون و ناسیونالیزم

غربی اثر پذیرفته بود و چندان علاقه ای نیز به دیگر کشورهای

اسلامی نداشت در جنگ جهانی اول با دولت آلمان هم پیمان

گردید ، حال آنکه مسلمانان عرب این پیمان را طرد کردندو برای

احیای خلافت دو کنگره بی سرانجام در مکه و قاهره برپا نمودند

نتیجتا خلافت عثمانی از هم پاشید در حالیکه فقط مسلمانان

هند جنبشی برای احیای خلافت بوجود آوردند که آنهم نهایتا به

تقسيم هندوستان و تاسيس دولت پاکستان انجاميد. واژه های

پان ترکيزم / پان عربيزم و پان ايرانيزم از اين پس بتدريج در منطقه

رواج يافت .

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٤/٩/۱٠ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته