مقالات سياسي و اجتماعي
صفحه نخست   ::   آرشيو  ::   تماس با من   
 
اتم

  ایران رابه پایتخت فکری جهان تبدیل کنیم

انسان چگونه به شکافتن اتم دست یافت؟

اتم زاده اختر شناسی و کیمیاگریست:

الف: اختر شناسی 

سه قرن پیش از میلاد مسیح در جریان جنگ میان کارتاژ و روم ،به برکت ماشینهای جنگی که ارشمیدوس اختراع کرده بود کارتاژتوانست سه سال در برابر محاصره رومیها مقاومت کند مخصوصا ماشینهای پرتاب گلوله به فاصله دور و آئینه های سوزاننده که میتوانستند پرتو های خورشید را منعکس کنند و با متمرکز کردنشان بر روی سفینه های دشمن ، آنها را به آتش بکشند .ارشمیدوس که در دوران زندگیش میخواست هندسه و مکانیک نظری را ، که برای فلسفه بسیار اهمیت داشتند پیش ببرد ، پیوسته از سوی پادشاه مستبد سیراکوز زیر فشار بود که ماشینهائی اختراع کند که کاربرد نظامی داشته باشد و البته او این کار را هنگامی انجام داد که زادگاهش در مخاطره بود .                                                                                         . کره  زمین از خورشید گرما دریافت میکند البته این گرما جزء خیلی کوچکی از انرژی تابشی خورشید است  زیرا زمین در 150ملیون کیلومتری خورشید قرار دارد و کمی بیشتراز هشت دقیقه طول میکشد تا نور خورشید بما برسد. انرژی تابشی خورشید عظیم است و بنا بر محاسبات دانشمندان این جریان  مداوم انرژی 5/4 میلیارد سال است که دوام دارد و پیش بینی شده تقریبا همین مدت هم ادامه خواهد داشت .دانشمندان پیوسته از خود می پرسیدند که منشاء این انرژی عظیم و تمام نشدنی چیست؟در سالهای 1919و1920ابتدا اختر شناس و فیزیکدان انگلیسی استنلی ادینگتون و ناریس راسل آمریکائی وسپس ژان پرن فرانسوی نظریه ای ابراز کردند که بموجب آن تابش ستارگان میباید منشاء هسته ای داشته باشد. جرم خورشید کمی بیش از 300000 برابرجرم زمین است و از 73% هیدروژن  25%    هلیوم و2% از عناصر سنگین تر (فلزات) تشکیل شده و اینک به اثبات رسیده که تحت شرایط ویژه ، وقتی درجه حرارت به اندازه کافی بالا است واکنشهای هسته ای در عناصر تشکیل دهنده خورشید مواد موجود در این ستاره را بتدریج میسوزاند.             ب – کیمیاگری ،در اواخر قرن پنجم ق.م. دموکریتوس میگفت که ماده از عناصر اولیه ای بنام اتم که بسیار کوچک و تقسیم ناپذیر است تشکیل شده او اضافه میکرد که اتمها ذرات نهائی، نفوذ ناپذ یرو تقسیم نا پذ یر اند .فیثاغورس نیز میگفت که خداوند آفرینش را ازچهارعنصرآتش و آب و خاک و باد آغاز کرده است.              « شیمی » از کلمه عربی «الکیمیا» گرفته شده و کیمیاگران از گذشته های دور میخواستند با رام کردن فلزات کم بها، طلا و نقره بسازند و این کاریست که سر انجام در قرن بیستم تحقق پذ یرفت و حالا میتوان یک اتم سرب را به یک اتم طلا تبد یل کرد اما قیمت طلائی که از این طریق بد ست مییاید خیلی گرانتر از طلای طبیعی است .ولی دانستن این روند و چگونگی شکل گیری آن ضرورت دارد.شیمیدان روسی د یمتری ایوانوئیچ مند لیف در سال 1834 در سیبری متولد شد و به سمت استاد شیمی در دانشگاه  سن پترزبورگ رسید .او اولین کسی بود که متوجه شد در طبیعت بی نظمی وجود ندارد و عناصر شیمیائی به تبع افزایش وزن مخصوص اتمیشان در سطرها و ستون های منظم جا میگیرند و خانه های خالی متعلق به عناصری است که هنوز کشف نشده اند.مند لیف بقد ری از معنا دار بودن و نتیجه کارش مطمئن بود که چگالی شناخته شده بعضی از عناصر جدید نظیر گالیوم را که در محافل علمی 7/4 اعلام شده بود ، متذکر شد که بموجب جدول تناوبی عناصر باید 9/5 بوده باشد،  اندازه گیریهای دقیق تر صحت نظر اورا به اثبات رسانید.                     انشتن اصل تعادل میان ماده و انرژی را اثبات کرد که اگر یک کیلوگرم ماده تماما به انرژی تبد یل شود 25میلیارد کیلو وات ساعت برق تولید خواهد شد که برابر است با 10% مصرف برق کشور فرانسه در مدت یک سال .         

  اورانیوم فلزی است خاکستری،سخت،با چگالی سنگین، آخرین عنصر در طبقه بندی عناصر شیمیائی   ،پدیده پرتو زائی خود بخود اورانیوم که خاصیت اتمی عنصراورانیوم است ،،توجه ماری کوری و پیرکوری را بخود جلب کرد. پیر کوری که در مدرسه «فیزیک وشیمی صنعتی شهر پاریس» دبیر بود از مدیر مدرسه میپرسد آیا همسرش میتواند از انبار مدرسه بجای ازمایشگاه استفاده کند ؟و پس از کسب موافقت اوبه کمک آکادمی علوم وین 5/2تن از ته مانده های استخراج اورانیوم را با گاری به مدرسه میاورند.پیر کوری و ماری کوری خاصیت شگفتی در اتمهای اورانیوم کشف کردند که آنرا رادیو آکتیو مینامند یعنی خود بخود و بطور دائم پرتوهای نفوذ کننده پخش میکنند. این پرتو ها بر صفحه عکاسی اثر میگذارند و هوا را الکتریسیته دار میکنند .این وضعیت به دانشمندان امکان اندازه گیری مقدار تابشها و پرتو ها را میدهد وپیر و ماری کوری توانستند علاوه بر اورانیوم و توریم که تا آن زمان شناخته شده بود عناصر شیمیائی جدیدی که به مقدار ناچیز در میان اورانیوم وجود داشت کشف و مجزا کنند . این عناصر جدید را پلونیوم و رادیوم نامیدند .در سال 1903م پی یرکوری برای دریافت نشان «لژیون دو نور»پیشنهاد شد ولی او پاسخ داد«بجای نشان بمن یک آزمایشگاه بدهید» که البته پس از دریافت جایزه نوبل که افکار عمومی بشدت تحریک شده بود هم به مقام استادی دانشگاه سوربون رسید و هم به آزمایشگاه دانشگاه دست یافت و پس از مرگش، همسرش ماری در سمت استادی سوربون تدریس کرد.                                                                                             

  در اوائل قرن بیستم تحقیقات بنیادی در میکرو فیزیک بنظر نمیرسید کمترین کاربردی داشته باشد اما فردریک ژولیوموفق به کشف تبدلاتی با خصلت انفجاری ،واکنشهای شیمیائی زنجیره ای بنام نوترون شد و جایزه فیزیک نوبل را دریافت کرد زیرا کشف او انرژی رها شده عظیمی را نوید میداد.در سال 1938 تعدادی از دانشمندان اطریشی ،آلمانی و ایتالیائی که از ترس فاشیسم و نازیسم به آمریکا پناهنده شده بودند برای نخستین بار موفق به شکافت هسته اورانیوم، این سنگین ترین عنصر شناخته شده در طبیعت گردیدند. شکافت اورانیوم با نوترونها، عملا نوترونهای جدیدی تولید میکند بنابر این یک واکنش زنجیره ای نظیر آنچه در خورشید روی میدهد امکان پذیر است . هسته اورانیوم که آنرا به قطره مایعی تشبیه کرده اند با جذب یک نوترون انرژی اضافی به دوپاره تقسیم میشود . دو پاره شکافته شده هر کدام به سمتی میرود و انرژی قابل ملاحظه ای آزاد میکند. این عمل را اصطلاحا شکافت هسته های اورانیوم با بمباران نوترونها میگویند.

                                                                                                  

 

                                             کارشناس ارشد مدیریت  هرمز ممیزی   

 

برای کسب آگاهیهای بیشتر میتوانید به کتاب  « سرگذشت اتم» اثر پیر رادوانی و مونیک بوردری ترجمه دکتر عبدالحسین نیک گهرمراجعه فرمائید.                                                                                                         

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٢/۸/۱٩ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته