مقالات سياسي و اجتماعي
صفحه نخست   ::   آرشيو  ::   تماس با من   
 
جشن چهارشنبه سوری

جشن چهار شنبه سوری

 

امسال که جشن چهارشنبه سوری میگیریم سه هزار و هفتصد و بیست و نهمین باری است که این جشن در ایران برگذار میشود . خاستگاه چهارشنبه سوری از رسد زردشت یعنی1725 سال قبل از میلاد که او بزرگترین حساب" گاه شماری جهان" را به پایان برد ، آغاز شده .زنده یاد سعید نفیسی استاد دانشگاه تهران در شماره 11 مجله مهر در باره مراسم چهارشنبه سوری مقاله مفصل و محققانه ای نوشته اند که قسمتهائی از آنرا نقل میکنم :

چهارشنبه سوری یعنی چهارشنبه عیش و عشرت و میرساند که این شب را برای جشن و سرور بنیان نهاده اند . این جشن ملی از قدیم ترین زمانهای تاریخ در میان ایرانیان بوده شب چهارشنبه سوری در ایران آئین خاص و تشریفات گوناگون دارد و آن قسمت از آئین این شب که در تمام ایران معمول است از کرمان گرفته تا اذربایجان و از خراسان تا خوزستان و از گیلان تا فارس یعنی تمام این دشت وسیع که ایران امروز را فراهم ساخته و زیبا ترین بقایای ایران باستانی است و هر شب چهار شنبه آخر سال با شور و دلبستگی خاصی آشکار میشود .ایرانیانی که از دیار خود دور افتاده اند نیز ان را فراموش نمیکنند .

توپ مروارید: در میدان ارک تهران توپ کهنسالی بود که مدت صد سال در فراز صفه ای جای گرفته بود و چون پیران زمین گیر از جای خود نمی جنبید . شبهای چهارشنبه سوری زنان و دخترانی که حاجتی داشتند مخصوصا آن زنانی که در آرزوی شوی بودند از آن توپ بالا میرفتند و بر فراز آن دمی مینشستند و از زیر آن میگذشتند و در برآورده شدن آرزوی خود شک نداشتند. قلمرو چهار شنبه سوری در شیراز صحن بقعه شاه چراغ است و در آنجا نیز توپ کهنه ایست که مانند توپ مروارید تهران زنان از آن حاجت میخواهند .

آتش افروختن : زیبا ترین و شاید قدیمیترین آداب چهارشنبه سوری آتش افروختن و جستن و شادی کردن در کنار آتش است . اینک تقریبا در تمام ایران شب چهارشنبه سوری توده هائی از بوته خود روی بیابانی فراهم میاورند ونزدیک یکدیگر قرار میدهند زن و مرد و پیر و جوان در صحن خانه یا در میدانهای عمومی و بر  سر چهار سوها و چهار راههای شهر و ده از روی این اخگرهای افروخته یکی پس از دیگری جستن میکنند و در هر جستنی میگویند : زردی من از تو ، سرخی تو از من یعنی زردی بیماری و ناتوانی را از من بستان و سرخی و شادابی و تندرستی را که در خود داری بمن ببخش .

آجیل : در شب چهارشنبه سوری آجیل خوردن از رسوم و آداب مخصوص است و مخصوصا باید آجیل شور و شیرین باشد .

آجیل مشکل گشا از آداب خاص شب چهارشنبه سوری نیست ولی کسانی که به آن اعتقاد کامل دارند گذشته از آنکه شب جمعه آخر هرماه بدان عمل میکنند شب چهار شنبه سوری نیز به آداب آن میپردازند .

فالگوش : کسانی که حاجتی دارند شب چهار شنبه سوری نیت میکنند و بر سر چهار راهی یا اگر چهار راه نبود برسر گذری به فالگوش میایستند و نخستین عابری را که گذشت بسخن او توجه میکنند و هر چه از دهان او برون آمد در استجابت مقصود خود به فال نیک یا به فال بد میگیرند .

گره گشائی : کسانی که بخت ایشان گره خورده و عقده ای در کارشان روی داده چاره ای جز آن ندارند که شب چهار شنبه سوری گوشه دستمالی یا گوشه چارقدی یا گوشه ای دیگر از جامه خود و یا پارچه ای را گره زنند و از اولین کسی که بر ایشان گذشت خواستار شوند که ان گره را بدست خود بگشاید

قاشق زنی :قاشق زنی هم یکی دیگر از مراسم متداول شب چهار شنبه سوری استکه بچه ها بصورت ناشناس با یک قاشق و کاسه  به در خانه دوستان و آشنایان میروند و تا هدیه ای نگیرند دست از قاشق زنی نمیکشند ولی این مورد در مقاله استاد ذکر نشده است.

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٢/۱٢/٢٤ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته