مقالات سياسي و اجتماعي
صفحه نخست   ::   آرشيو  ::   تماس با من   
 
گلزار نو انديشان (۳۵)

دیوید هیوم / David Hume

1711تا 1776م

 

هیوم از جمله فلاسفه تجربه گرا است که بر سیاست و پول و تجارت انگلستان اثری عمیق بخشیده . هیوم هویت شخصی را مورد تردید و پرسش قرار داد و استدلال نمود " خود ثابت و پایداری در طول زندگی شخص وجود ندارد" او به معجزه نیز اعتقاد نداشت و وجود خداوند را با استدلال متقاعد کننده میدانست. هیوم در پایان قرن هجدهم بعنوان بنیانگزار فلسفه اخلاقی مبتنی بر سود و منفعت شناخته شد و کتاب "گفتگوهای سیاسی" او مورد ستایش آدام اسمیت و توماس مالتوس قرار گرفت ولی کتاب " تاریخ انگلستان" او آنچنان مورد حمله کلیسا واقع شد  که مجبور به حذف دو فصل که به خرافه پرستیهای کلیسا اشاره کرده بود گردید.کتاب"تاریخ طبیعی دین " او نیز سه سال بعد از مرگش منتشر گردید.هیوم در سال 1766م به کمک ژان ژاک روسو که او نیز به دلائل مشابه از کشور سوئیس اخراج شده بود ، شتافت و روسو را به انگلستان فرا خواند و برایش پناهندگی سیاسی گرفت .


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۳۱ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

گفتار بزرگان

تورم دشمن بزرگ آزادی است !

                                       فون هایک


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/٢٩ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

فردوسی و مصدق

بــــــــــــنــــام خداوند جان و خرد

كــــــز ايــــن برتر انديشه بر نگذرد

مـــــــــــــصدق سرشته زنيكي ز مهر           در اين خانه در خفته آن نيك چهر

                                  “خــــــــرد دارد و فرو شرم و نژاد

                                  بـــــــود راد و پيروز و از داد شاد“

وطنــــــــخواهي او چو فردوسي است           حــــــكيمانه ، آزاد و انساني است

                                 “نــــــــگر تا نـــيازي به بيداد دست

                                 نــــــــــــگرداني ايـــوان آباد پست “

تـــــــــــعصب ندارد نه نفرت نه جهل            بـــــجز اينكه خواهد زنا اهل ، اهل

                                 “ بــــــه كردار بد هيچ مگشاي جنگ

                                 بــــــــرانديش از دوده و نام و ننگ“

ز افـــــــــــراط و ويـــرانگري كاسته           ز ديــــــوان لاهه چو حق خواسته

                                 “تـــــرا با جـــهان آفرين است جنگ

                                 كه از چه سيـــاه و سفيد است رنگ“

كـــــــــه نفرت ز ضحاك و افراسياب            ز بــــــــــيداد آنان شود باز تاب

                                 بــــــــــــنه كينه و دورباش از هوا

                                 مــــــــــــــبادا هوا بر تو فرمانروا ”

مــــــــصدق به اشرف كه پتياره بود              چـــــو رفتار رستم به سودابه بود

                                 “ زپــــرده به گيسوي بيرون كشيد

                                 ز تــخـــت بزرگيش در خون كشيد“

مــــــــــصدق ستيزي ز نابخرديست                چـــه نامم من آنرا اگر جهل نيست

                                 “ دريــغ است ايران كه ويران شود

                                 كـــــــــــنام پلنگان و شيران شود “

كـــــــــــمانگير آرش كه در تير شد                  همــــان “فاطمي“ بود و زنجير شد

                                “چـــــــــنان شاه بر گاه هرگز مباد

                                نــــــه آنكس كه گيرد از او نيز ياد“

غـــــــــــزالي كه نوروز تحريم كرد                    بــــــه شهنامه تازيد و پاشيد گرد

 

                               “زيـــــــان كسان از پي سود خويش

                               بـــــــــجوئيد و دين اندر آورد پيش“

مــــــــگر نام فردوسي از يـاد برد                  و يــــــــا ارج او را ز دلها سترد؟

                              “بــــــــه هـر كار با هر كسي داد كن

                               ز يــــــــــــزدان نيكي دهش ياد كن “

جـــــفا ديـــــد فردوسي از غزنوي                    مــــــصدق به زندان شد از پهلوي

                              “كــــــسي كــو گذشت از ره مردمي

                               زديـــــوان شـــمر مشمر از مردمي “

كه فـرزند اين آب و خاك اين دواند                   مــــــــــبادا كه فرزند آري به بند

                             “ســــخن چين و بي دانش و چاره گر

                                 نـــــبايد كـــــــه يــــابند پيشت گذر“

مـــــصدق كه بر دل حكومت نمود                     چـو فردوسي از دل حقيقت سرود

                             “ جـــــهان يــــادگار است و ما رفتني

                               بــــــــــــــه گيتي نماند مگر مردمي “

كـــه اسطوره اند اين دو مرد دلير                    بـه عزت در اوج و به دشمن اسير

                              “ شــــــــكاريم يكسر همه پيش مرگ

                               ســـــــــــر زير تاج و سر زير ترگ“

مــزار دو اسطوره در خـــانه شد                     بـــــــه تمثيل اين خانه ويرانه شد

                             “ كه روزي فراز است و روزي نشيب

                              گــــــــهي شــــاد دارد گهي با نهيب “

ولــــــيكن ســرانجام نامي شدند                       بــــــه عزت در عالم تمامي شدند


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/٢٥ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

گلزار نو انديشان (۳۴)

جان لاک/John Lock  

1632- 1704 م

 

جان لاک ، از فلاسفه انگلیسی وشارح لیبرالیسم عقلانی است او سالها در هلند در تبعید بود  . مهمترین کتابهای لاک "تحقیقی در باره قوه فاهمه انسانی"و "دو رساله در باب حکومت"  نام دارد که در سال 1690م منتشر شد.لاک میگوید :ذهن ما پیش از کسب تجربه ، لوح سفید و نانوشته ای بیش نیست و تمامی اندیشه ها و ادراکات ما بازتابی از تجربیاتی است که از طریق حواس کسب شده اند .لاک ایجاد کشور بر مبنای دموکراسی و ناسیونالیسم لیبرال را در شرایطی پیشنهاد کرد که ( هابز ) دیگر نظریه پرداز انگلیسی در لویاتان شرایط غیر انسانی تیره ای را به تصویر کشیده بود که در آن تلاش برای بقا و جنگ مستمر ،مردم را وادار میکرد که به حکومت پادشاه مقتدری که با توسل به زور نظم اجتماعی را حفظ میکند تن دهند ولی لاک عقیده داشت مردمان خردورز با قراردادی اجتماعی که دولت را نیز در برابر شهروندان متعهد میسازد سر و کار دارند .او میگفت اگر حکومت در برابر شهروندانش پاسخگو نباشد ،مردم میتوانند قرار داد خود را با حاکمان فسخ کنند . آنها به حالت جنگ باز نمیگردند بلکه تنها قرارداد جدیدی را با حکومت جدیدی منعقد میسازند .اندیشه های او بخش مهمی از <بیانیه استقلال>توماس جفرسون را تشکیل میدهد .

لاک به آزادی عقیده و بردباری در برابر آراء دیگران اعتقاد داشت و یکی از نخستین فیلسوفان دوره جدید است که به مساله تساوی حقوق زن و مرد توجه کرد و به تبلیغ این تساوی حقوق پرداخت و الگوی مهمی برای جان استوارت میل شد ،تا او نیز به دفاع از تساوی حقوق زن و مرد بپردازد .لاک پیش از عصر روشنگری در فرانسه به آزادیخواهی پرداخت و مانند منتسکیو به ضرورت تفکیک قوا تاکید نمود.لاک در زمان لوئی چهاردهم زندگی میکرد که پادشاهی مستبد بود و تمامی قدرت کشور را در دست داشت و میگفت که < من حکومتم>.   


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/٢٤ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

نقل از روزنامه اعتماد

به بهانه روز جهاني آزادي مطبوعات
برداشت هايي از روزنامه نگاري دکتر فاطمي

علي هنري

بي شک دکتر حسين فاطمي در زمره برجسته ترين نقش آفرينان رويدادهاي نهضت ملي ايران که مي توان از آن به عنوان مهمترين کوشش آزادي خواهانه ايرانيان در يک قرن اخير ياد کرد، قرار دارد. فاطمي در جايگاه هاي گوناگون و در نقش هاي متفاوت در اين تحولات اثرگذار بوده است. او از بنيانگذاران جبهه ملي و موثرترين فعال اين سازمان سياسي بود که دولت ملي مصدق در امتداد کوشش هاي آن جريان تشکيل شد. فاطمي سپس در سمت دولتمردي توانا به عنوان معاون نخست وزير و سخنگوي دولت در راستاي اهداف ملي نقش آفرين بود و حتي در اين راه سمت وزير خارجه دولت را در بحراني ترين شرايط پذيرفت. شرايطي که ايران با بحران هاي بين المللي برآمده از در افتادن با استعمار انگلستان و ايادي او در دربار دست به گريبان بود. او نمايندگي ملت را نيز در مجلس شوراي ملي تجربه کرد که در آن دوران گام بلندي در راه تصويب قوانين مردم مدار برمي داشت. اما نقشي که فاطمي از آغاز کوشش هاي سياسي و اجتماعي خود بر عهده داشت و لحظه يي از آن جدا نشد، روزنامه نگاري بود. فاطمي در تاريخ روزنامه نگاري ايران به عنوان روزنامه نگاري بي پروا، بادانش و صاحب تحليل شناخته شده است. نقش پررنگ و مثبت فاطمي در تحولات آغاز دهه بيست تا پايان دولت ملي مصدق، در عناوين ذکر شده و جايگاه هاي اشاره رفته غيرقابل انکار است.

---

از آن تاريخ که رضا شاه بر خلاف قانون و ضد آزادي، به مبارزه خشونت آميز با مطبوعات مي پرداخت، به طوري که در طول سلطنتش، تعدادي انگشت شمار روزنامه و مجله آن هم با مهر «روا»ي شهرباني انتشار مي يافت تا روزي که شخص مصدق در مقام نخست وزير اولين دستور را به شهرباني، در خصوص همين مطبوعات چنين ابلاغ کرد؛ «شهرباني کل کشور، در جرايد ايران آنچه به شخص اينجانب نگاشته مي شود هر چه نوشته باشند و هر که نوشته باشد به هيچ وجه نبايد مورد اعتراض و تعرض قرارگيرد...» برگي از روزنامه نگاري آزاد را در تاريخ اين سرزمين گشود. مطبوعات و روزنامه نگاري در ايران فراز و نشيب بسياري داشته است.

براي خدمت به ايران و فداکاري در راه آزادي

دکتر حسين فاطمي در زماني پاي در پهنه روزنامه نگاري نهاد که هنوز جاي چکمه هاي بيگانگان در جاي جاي سرزمين مان به چشم مي خورد و کشور در فضاي وحشت قرار داشت و باشندگان آن در فشارهايي چندگانه، با ناامني و فقر و نابساماني دست و پنجه نرم مي کردند. در چنين شرايطي فاطمي با پيماني که با مردم مي بندد، راه روزنامه نگاري را با سردبيري روزنامه «باختر» مي آغازد؛ «از خدا ياري مي طلبيم براي کاري که در پيش داريم و از او مي خواهيم ما را به راه راست هدايت کند... به اميد خداي بزرگ براي خدمت به ايران و فداکاري در راه آزادي، قلم به دست گرفته قدم به ميدان گذاشته ايم. ما از مشکلات و موانعي که در اين راه داريم آگاه و خود را براي مقابله با آن حاضر ساخته ايم. هدف اصلي و بزرگ ما خدمت به ايران و آزادي است. ما هتاکي نمي کنيم، از جاده عفاف و نزاکت قدم بيرون نمي گذاريم ولي با بي باکي حمله مي کنيم، بدون ترس ستيز مي زنيم، پرده از روي حقايق مي گيريم و رشيد در اين ميدان بازي مي کنيم... آنچه را که پدران ما به ما سپرده اند و آن را بايد به آيندگان تسليم کنيم هم وظيفه ايزدي است هم وظيفه اجتماعي.»1 فاطمي اين پيمان خود را هيچ گاه فراموش نمي کند و بارها آن را به گونه هاي متفاوت و در زمان هاي مختلف يادآور مي شود. او در سال هاي آغازين دوران نهضت ملي با روزنامه «باختر امروز» بار ديگر پاي در ميدان مي گذارد؛ ««باختر امروز» با همان تهور ديروز «باختر» با همان جسارت و بي پروايي، از مصالح علف خورها، پابرهنه ها و گرسنه ها و بي کفن ها دفاع خواهد کرد. اين روزنامه مال ميليون ها مردمي است که در اثر ضعف و ناتواني در شرايط زندگي عصر حجر يا قرون وسطي باقي مانده اند و از دنياي قرن بيستم خبري ندارند. شعار ما اين است؛ يا مرگ يا آزادي.»2 فاطمي زير فشار حاکميت و توقيف روزنامه خود نيز به زمامداران يادآور مي شود که هيچ تطميعي در او اثر ندارد و او بر عهد خود با مردم ايستاده است؛ «طبقه زمامدار ايران از قلم پاک که به خدمت نامشروع او کمر نمي بندد و جيره خوار و اجير او نمي شود وحشت دارد، او نمي تواند انتقادات صريح خادمان به وطن را که جز اصلاح و بهبودي اوضاع کشور غرض و منظوري ندارند تحمل کند، استخوان مرده ها را بسوزاند، چشم آنها را از حدقه بيرون بکشد و با لاشخورهاي پست دم خور بشود.»3

فاطمي با الگوي روزنامه نگاري خود، يار و همگامش در روزنامه «مرد امروز» که قرباني ترور جاهلان شده بود نيز تعهدات روزنامه نگاري اش را يادآور مي شود و باز هم خود را در مصاف قدرت و ملت در جناح ملت و محرومان قرار مي دهد؛ «ما با روح پاک مسعود عزيز آن عهد ديرين را هميشه نگه داشته ايم و همچون وي به نبرد با فساد و قلدري، با وطن فروشي و اجنبي پرستي ادامه خواهيم داد. ما هرگز باک از آن نداريم که در راه تحقق آرمان ها و آرزوهاي ميليون ها گرفتار و اسير و محروم و گرسنه جان بي مقدار خويش را نثار کنيم.»4 «ديروز در سنگر مقدم جبهه، از طريق خدمتگزاري در دولت، آن وظيفه ملي را که به عهده من گذاشته بودند انجام دادم. امروز هم بار ديگر اين مداد سياه ميان دو انگشت خود گرفته با خوانندگان «باختر امروز» و با مردم فداکار ايران سخنان گذشته را که در عمل نيز بدان معتقد و پايبند بوده و ميزان علاقه و صميميت خويش را بدان اصول نشان داده ام تجديد مي کنم.» 5

«تنها آتش مقدسي که بايد در کانون سينه هر جوان ايراني هميشه زبانه بکشد، اين آرزو و ايده آل بزرگ و پاک است که جان خود را در راه رهايي جامعه و نجات ملت خود از چنگال فقر و بدبختي، ظلم و جور بگذارد. من اگر از اين گلوله جان سالم به در نمي بردم، افتخاري والا و مقدس براي نسل جوان ذخيره کرده بودم. امروز نيز مثل هميشه در راه مبارزه بي باک تر، جسورتر، صريح تر از همه وقت آماده و حاضر براي هرگونه فداکاري و جانبازي هستم.»6

با توقيف روزنامه چاره بدبختي مردم نمي شود

قلم آزاد براي فاطمي روزنامه نگار اصالت داشت. او از حقوق مطبوعات دفاع مي کرد چراکه آن را رکن محدود کننده قدرت حاکم در مقابل تضييع حقوق ملت مي دانست. فاطمي حقيقت را فداي مصلحت نمي کرد و هرجا که بر اين حق مردم که داشتن روزنامه هاي آزاد بود خدشه يي وارد مي شد شجاعانه بانگ دفاع برمي داشت. شايد دفاعيات او در برابر سانسور، تهديد و تحديد و توقيف مطبوعات هيچ گاه نه پيش از آن و پس از آن تاريخ که شاهد فشار بر مطبوعات بوده ايم تکرار نشده است و همتايي ندارد. او اين دفاع را از همان شماره نخست روزنامه باختر با نوشته سياسي «بايد آزادي مطبوعات مراعات شود»، مي آغازد؛ «در اين مقاله روي سخن ما با دولت است. از گفتن اين حقايق ناچاريم چون سرنوشتي که براي همکاران ما پيش آمده در انتظار ماست. توقيف روزنامه بدون محاکمه و ذکر دليل يعني قائل نشدن حق حيات براي نويسنده.»7 و اوج اين کنش در زماني است که نخست وزير وقت (سهيلي) قصد دارد با به دست آوردن نظر مساعد مجلس روزنامه «مرد امروز» را توقيف کند و موجبات تهديد و تحديد مطبوعات مخالف را فراهم آورد؛ «آنهايي که بر ضد مطبوعات رجز مي خوانند و جلسه تشکيل مي دهند و تقاضاي تعقيب و توقيف جرايد را مي کنند، اين دسته يي که به ظاهر حافظ و حامي قانون هستند و با کمال صراحت برخلاف اصل مسلم قانون اساسي تمناي سانسور جرايد را دارند، اطمينان قطعي داشته باشند که دير يا زود جواب زبان درازي خود را خواهند شنيد و سزاي بدمستي خويش را خواهند ديد... ما تا دقيقه آخر مبارزه مي کنيم، اين جنگ بين مطبوعات و مجلس به ضرر مملکت و منافع اجتماعي مردم است.»8 «اين حقيقت و رسوايي، اين لکه سياه، در تاريخ مشروطيت ايران بي نظير است، حتي محمدعلي شاه نيز با اين صراحت و وقاحت به نقض قانون اساسي لب نگشودند و اين قدر بي شرمانه از بردباري و تحمل ملت ايران سوء استفاده نکردند. ما اين سرافکندگي و ننگ را کجا مي توانيم ببريم.

کجاي اين رژيم ما مشروطه است که در تالار بهارستان، در جايي که هنوز خون پاک آزادي خواهان در آن موج مي زند، فرياد تهديد مطبوعات را بلند مي کنند.

اگر وکيل بتواند پيشنهاد کند که روزنامه ها را سانسور و توقيف کنيد چند اصل قانون اساسي را زير پا بگذاريد، از کجا مطبوعات و مردم که هزاران عيب شرعي و عرفي در مجلس سيزدهم سراغ دارند يک مرتبه اين نغمه را بلند نکنند، اين چند ماه آخر دوره را براي اينکه انتخابات آينده هم در تهديد نباشد دکان بهارستان را تخته کنيد تا يک مرتبه شتر بميرد و حاجي خلاص شود،» 9 او مي نويسد؛ «... هيات حاکمه ايران خيال کرد با گذرانيدن يکي از سنگين ترين قوانين مطبوعاتي دنيا مي تواند جلوي قلم هاي آزاد را که در حلقه بندگي پول و زور در نمي آيد بگيرد و فشار خرابي و بدبختي موجود ملت ما را مکتوم نگاه دارد، غافل از اين که قوه روزنامه را هيچ کس و هيچ چيز جز دنائت و کوته نظري خود صاحبان قلم نمي تواند بشکند.»10 و او بالاخره مي نالد که؛ «در اين چهل سال مشروطه اسمي ايران، مطبوعات ما بيشتر از هر دسته و هر جمعيت قرباني داده و زيادتر از تمام طبقات در زير يوغ استبداد و خود سري نابه کرده است.»11

برخيز، بيدار شو، اي ملت ايران،

دکتر فاطمي به غرور ملي ايرانيان احترام مي گذاشت و کوشش مي کرد اعتماد به نفس ملي را در جهت آمادگي براي مبارزه در برابر ديکتاتور و در دست گرفتن سرنوشت خود تقويت نمايد، او در بهنگام هايي که مردم را دچار ياس و نااميدي و يا بي تفاوتي نسبت به قدرت قاهره حاکم و تضييع حقوق خودشان مي ديد بر آنان نهيب مي زد و بر هويت ملي و غرور ملي تاکيد مي کرد؛

«برخيز، بيدار شو، اي ملت ايران،

اين خواب طولاني، افتخار را از دست تو گرفت، تو مفتخر تاريخ دنيا بودي، تو يک روز از فرط غرور بر درياها تازيانه مي زدي امروز چرا اينقدر خموش و ساکت نشسته يي، يعني بي صدا و آرام باز هم به خواب غفلت ادامه داده يي...؟

تو را دنيا به مناسبت اين که موجد يک مدنيت کهن و يک تمدن بي مانند بوده يي احترام مي گذارد...» 12

و او يادآور مي شد که دولت در جهت خدمت به مردم تاسيس شده است و دولتمردان بايد پاسخگو در برابر منزلت مردم شوند. هر وقت مردم بخواهند مي توانند حاکميت را تغيير دهند؛ «نه ما هرگز نمي ميريم، زيرا ما زنده عشقيم، ما با دنيا و با تاريخ يک روز به وجود آمده ايم. قرن ها در اوقاتي که جهان در بي عدالتي ها غوطه ور بود ما موجد نظام اجتماعي بوديم، ما شعر يعني سيلابه روح و جوهر فکر بلند و عصاره عظمت قريحه و استعداد را داريم...

ملت ايران مردني نيست، اين تازيانه ها، اين دلقک بازي ها و اين خفقان افکار او را بيشتر بيدار مي کند، روي اعصابش اثر باقي مي گذارد و اين آثار يک روز تاثير عجيب خواهد کرد، تاثيري که جبران غفلت هاي ديروز را در بر خواهد داشت...، اينطور نيست؟ ما به پيمودن يکي از دو راه ناچاريم يا مرگ يا زندگي ولي با شرافت و افتخار...،

ما صاحب اين خانه هستيم ما بايد آن توانايي و شخصيت ذاتي خود را بروز دهيم که هر نالايق پست و هر کوچه گرد بي فکر و کم شعور نتواند حاکم بر مقدرات اين مملکت بشود.

براي اجراي اين نقشه آماده شويد. وزير و وکيل نوکرهاي زرخريد ايراني هستند، زيرا قدرت و ثروت آنها از ملت ايران است، هر وقت آنها برخلاف ميل و اراده ما قدم بردارند يا بخواهند افکار پوچ و بي معني خود را بر ما تحميل کنند آن وقت است که ما بايد مرد و مردانه بدون بيم از زور و استبداد با يک حرکت سريع موجوديت خويش را عيان سازيم و آنها را از بساط حکومت برانيم.»13

استقلال، آزادي، حاکميت ملي

از فاطمي ده ها نگاشته در روزنامه هاي باختر و باختر امروز بر جاي مانده است که در مخالفت با نفوذ بيگانه در سياست هاي کشور و در راه مبارزه با حضور استعمار انگليس در ايران نگاشته شده است. او سرسخت ترين مخالف سياست هاي استعماري انگليس و پيگير ترين مدافع استقلال ميهن شناخته مي شد. ولي آنچه از نگاشته هايش آشکار مي شود آن است که فاطمي تنها استقلال کشور را هدف خود قرار نداده است و بلکه آزادي را همتاي آن مهم مي پنداشت و تحقق اين دو را در حاکميتي ملي پي مي جست. «ملت قهرمان و مجاهد ما بيدار است و از سنگر آزادي، از گوهر گرانبهاي استقلال و حق حاکميت ملي خود دفاع خواهد کرد.»14 تاکيد او در رابطه تنگاتنگ اين سه جزء در بسياري از نوشته هاي او پررنگ است؛ «من نمي دانم دولت چرا مي ترسد از اينکه به مردم بگويد ما در يک جنگ بزرگ بين مرگ و زندگي وارد شده ايم، از اينکه صاف و صريح ملت را باخبر کند از اينکه در اين مبارزه يا بايد همه چيز را از دست داد يا بايد استقلال و آزادي را حفظ کرد.»15 «دربار دشمن همه آزادمردان، وطن پرستان و خصم مبارزان راه استقلال و آزادي است.» 16 او مردم را نيز در اين راه تشويق مي کند و هزينه پرداختن براي به دست آوردن اين سه اصل را ارزشمند قلمداد مي کند؛ «مگر آنهايي که در راه تحصيل استقلال و آزادي ده ها سال مبارزه کرده و هزاران نفر قرباني داده اند اول نشسته اند و اين استقلال و حاکميت ملي خويش را با پول اندازه گرفته و ستون بدهکار و بستانکار تجارتي باز کرده اند.»17 فاطمي استقلال ميهن را در گرو آزادي و آزادي را در تحقق استقلال ميهن مي ديد و اين دو را همواره با هم خطاب مي کرد؛ «اول وسيله ما و بهتر اسلحه ما براي حفظ ايران داشتن آزادي است. ايران را ايراني بايد حفظ کند يعني توده ايراني يعني تمام افراد ايراني و توده و اجتماع تا آزاد نباشد و آزادي نداشته باشد نمي تواند به وظيفه خود عمل کند.

پس مي گوييم؛ هر کس آزادي مشروع ملت ايران را محدود کند به استقلال ايران لطمه زده و هر کس به استقلال ايران لطمه بزند خائن و پليد است.» 18 «بايد دانست تامين استقلال و حاکميت ملي يک ملت براي ملل ديگر با دادن قرباني هاي بي شمار حاصل شده بود.»19 و شايد بتوان با شهامت گفت که او قلم را براي رسيدن به همين سه هدف يعني آزادي، استقلال و حاکميت ملي انتخاب کرده است؛ «آنها که مسعود را کشتند گمان مي کردند با از بين بردن او، فکر او مي ميرد و نهال آزادي خشک مي شود، گمان مي کردند فکر کسي به جنگ ديکتاتورها نخواهد رفت، ديگر کسي قلم را در خدمت آزادي به کار نخواهد برد، ديگر کسي لب از لب نخواهد گشود و مشت خيانت پيشگان را باز نخواهد کرد، ولي آنها سخت در اشتباه بودند، مکتب مسعود، هزاران هزاران تماشاگر وفادار، شيفته آزادي، دشمن قلدري، خصم جاسوسي و اجنبي پرستي، تربيت کرده بود...»20

---

دکتر فاطمي هر چند در دوره نقش آفريني سياسي اجتماعي خود در جايگاه هاي مختلف نقش آفرين بود ولي از آغاز و پايان خود روزنامه نگار بود. پايان روزنامه نگاري او که با پايان زندگي او همراه شد با سرمقاله هاي آتشين روزهاي کودتا همراه شد. فاطمي همانطور که خود در دادگاه نظامي بيان مي کند به اتهام نوشتن سه سرمقاله روزهاي 25 تا 28 مرداد و شرکت در ميتينگ روز 25 مرداد 1332 در دادگاه نظامي رژيم کودتا به مرگ محکوم مي شود. سرمقاله ها و سخنراني که حاوي تندترين و افشاگرانه ترين نوشته هاي او و سخنان او نسبت به حاکميت بود و شجاعانه شخص ديکتاتور را هدف گرفته بود. اين سه سرمقاله و سخنراني بي گمان از جمله آثار برجاي ماندني روزنامه نگاري ايران است که در آن دوره پرآشوب نگاشته شده است. تيتر آن سه سرمقاله چنين است؛ «اين دربار شاهنشاهي روي دربار سياه فاروق را سفيد کرد»،21 «خائني که مي خواست وطن را به خاک و خون بکشد فرار کرد»22 و «شرکت سابق و روزنامه هاي محافظه کار لندن ديروز عزادار بودند».23 هر چند به شهادت يادداشت هاي دکتر فاطمي در زندان که به دست آيت الله زنجاني مي رسيد، دکتر فاطمي سرمقاله هاي اين سه روز را به آگاهي دکتر مصدق رسانده است و او حتي تصحيحاتي نيز انجام داده بود، ولي تاکنون اين بحث پابرجا است که اثر اين نگاشته ها در آن شرايط پرآشوب مثبت بوده است يا منفي. شايد اين خود دو ديدگاه متفاوت روزنامه نگاري را معين کند که جا دارد مورد بحث و بررسي کامل تري قرار گيرد. فاطمي تا پايان به روزنامه نگاري عشق مي ورزيد و در اين راه هيچ گاه متوقف نشد و دست از قلم برنداشت. در بخشي از نامه هاي او از مخفيگاه به نهضت مقاومت ملي مي خوانيم؛ «فدايي نهضت کمال تشکر را خواهد داشت که نهضت مقاومت ملي نظر خود را نسبت به سخنگوي دولت پيشوا صريحاً ابراز دارد تا چنانچه اگر واقعاً خدمتگزار مورد اعتماد نهضت مي باشد با وصف مشقات و مصائب روحي و جسمي «درد و الم شديد معده و روده» با پشت گرمي به خدمت ادامه داده و بار ديگر مبارزه افتخارآميز را از راه «باختر امروز» شروع کرده و مطالب روزنامه را هر هفته تهيه و تقديم داشته تا با وسايلي که نهضت در اختيار دارد به چاپ رساند.»24 اميد آن که راه روزنامه نگاراني چون فاطمي و روزنامه هايي چون باختر و باختر امروز در فضاي آزاد را براي مطبوعات که خواست او نيز بوده است شاهد باشيم.


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/٢٢ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

گفتار بزرگان

باید نشان بدهیم که ایرانی بدون ترس و هراس ٬ بدون مشوق خارجی

و بیگانه  ٬  از روی وجدان و شعور  ٬  از روی عشق و محبت  ٬   در راه

آزادی مجاهدت میکند .

                                                < خیابانی ‌>


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۱٩ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

گلزار نو انديشان (۳۳)

باروخ اسپینوزا

1632/1677م

 

اسپینوزا از اهالی یهودی آمستردام بود که بخاطر دگراندیشی تکفیر شد ،بارها او را مسخره کردند و حتی یکبار قصد جانش را نمودند ،تنها به این دلیل که او از دین رسمی کشور انتقاد میکرد و برای نخستین بار روش بررسی "تاریخی-انتقادی" را برای مطالعه انجیل و تورات مطرح ساخت .او معتقد بود که به هنگام خواندن انجیل و تورات باید با چشم باز به زمان نگارش آنها توجه داشت .او میگفت :عیسی از رهائی قوم یهود سخن میگوید و معتقد است که باید از یهودیت خشک و متعصبانه خلاصی یافت . عیسی برقراری دین بر پایه عقل را نوید میدهد و عشق و محبت را در والاترین جایگاه این دین جدید قرار میدهد .اسپینوزا در طرح این نکته هم عشق به خداوند را مورد نظر داشت و هم عشق به همنوع را ولی به گفته او مسیحیت نیز بسیار سریع به مجموعه ای از تعصبات خشک و عبادات توخالی مبدل شده است .طرح این افکار برای نخستین بار سبب شد که حتی خانواده او هم به جمع مخالفانش پیوستند و با وجودیکه برخی از آنها دم از ازادی عقیده و مدارای مذهبی میزدند ولی او را به دلیل عقائد کفر آمیزش از ارث محروم کردند .اسپینوزا خدا و طبیعت را به یکدیگر تشبیه کرده بود و میگفت که خدا در همه چیز تجلی مییابد و هر چیزی که وجود دارد تجلی خدا است .او معتقد به همه خدائی بود .او جهان را خدا میدانست و میگفت جهان در خدا است .اسپینوزا تمایزی میان جسم و روح نمیدید . او تنها به یک جوهر اعتقاد داشت و معتقد بود که همه چیز به همین یک جوهر باز میگردد . او بر خلاف دکارت معتقد به ثنویت یا دوگانگی نبود و از دیدگاه وحدت یا یگانگی پیروی میکرد .نظر اسپینوزا وقتی با دیدگاه دکارت تفاوت پیدا کرد که خدا و طبیعت یعنی خالق و مخلوق را یکی دانست .او میگفت خداوند خیمه شب باز نیست که از پشت صحنه نخ ها را بکشد و عروسکها را حرکت بدهد بلکه این کار را از طریق قوانین طبیعی انجام میدهد . او میگفت دو درخت هم سن و سال را در باغی بزرگ کاشته اند یکی از آنها در مسیر نور خورشید است ، آبی از کنارش میگذرد و خاک اطرافش هم بسیار خوب و مناسب است .درخت دوم را جائی کاشته اند که آفتاب ندارد ،خاک اطرافش خوب نیست و آبی هم به آن نمیرسد . کدام یک از این دو درخت میوه بیشتری میدهد ؟ معلوم است ،آن درختی که در شرایط مناسبی قرار گرفته . با وجود این ، اگر یک درخت سیب باشد ، اختیارش آن قدر نیست که به جای سیب، آلو به بار آورد .بنابر این خداوند علت همه رویدادها و مختار است . انسان هم میتواندبرای رسیدن به آزادی تلاش کند و خود را از بند جبر برونی رها سازد ولی نمیتواند به اختیار مطلق دست یابد


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۱٧ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

آشنائی با واژه های سياسی

صلح دوستی/Pacifism

جنگ نه تنها عملی غیر اخلاقی است بلکه نابود کننده تمدن بشری نیز میباشد. بنابراین همیشه کسانی به مخالفت با جنگ برخاسته اند که آموزه های بودائی و هندو در شرق وآموزه های حضرت عیسی مسیح در انجیل به ویژه "اندرز بر فراز کوه"از آن جمله اند . مهاتما گاندی پیشوای جنبش ملی هندوستان نیز با وضع قوانین موسوم به "ساتیاگراها" به معنای "نیروی حقیقت" یا"نیروی روح" جنبش عدم خشونت را پایه گذاری کرد و از آن پس بتدریج این فکر قوت گرفت که جنگ دو طرف را در وضع بدتر و آشتی ناپذیرتری قرار میدهد و برای تغییر دادن اراده دشمن باید بردباری آموخت و فعالانه در رفع اختلافات کوشید .

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۱٥ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

بايد ها و نبايد ها

شرم الشیخ

 

منافع ملی ما ایرانیان ایجاب میکند تا از طریق عادی سازی روابط سیاسی با امریکا حد اکثر سود را از کنفرانس شرم الشیخ برده و با سپردن حداقل تعهدات  نسبت به مسائل داخلی کشور عراق خود را از عوارض بسیار شدیدآن مصون داریم زیرا :

1-    نزدیکی ایران با سنیان عراق موجب رنجش شدید شیعیان است.

2- موضعگیری ایران به سود شیعیان آن کشورنیز سبب اضطراب عمیق تمامی کشورهای عربی سنی خواهد شد.

3-    گرایش به سود کردهای عراق نیز خشم و عصبانیت ترکها را در پی خواهد داشت.

    تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۱۳ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

گلزار نو انديشان (۳۲)

ویلیام گیلبرت / William Guilbert

 

1540-1603میلادی

 

زمینه اصلی کارهای علمی او فیزیک مغناطیس بود ولی روش تحقیق گیلبرت بود که به او شهرتی جهانی بخشید. او بدون رجوع به آراء و عقائد پوسیده پیشین و فقط با استناد به یافته های علمی ، شخصا به مشاهده و یافتن دلیل میپرداخت و بعد نتیجه گیری مینمود . این شیوه کار پژوهشی شاید امروز عادی باشد ولی در زمان گیلبرت یک رویکرد علمی بی سابقه بود که باورهای موهوم کلیسا را که طرفداران بسیاری داشت به چالش میکشید ویک مدل پژوهش انقلابی برای جهان دانش به شمار میرفت. کتابهای او " مغناطیس" " اجسام مغناطیسی" و "زمین مغناطیس بزرگ" اولین کتابهای مرجع علمی واقعی در جهان میباشند که فقط بر اساس دلائل علمی نگاشته شده اند و بسیاری از خرافات زمانه را باطل ساخته اند . گیلبرت میگفت این نیروی مغناطیسی است که باعث میشود عقربه های قطب نما روی محور شمال جنوب قرار گیرد و اصلا ارتباطی با تندی بوی سیر ، آنچنانکه عوام میگفتند ، ندارد . گیلبرت با کارهای کپرنیک آشنا و کاملا هم عقیده بود ولی از برقراری ارتباط با او احتیاط میکرد زیرا در همان ایام و در نقاط دیگر اروپا دانشمندانی چون گالیله و برونو مورد محاکمه دادگاه تفتیش عقائد قرار گرفته و حتی برونو به خاطر اصرار بر نظریات خود ، اعدام شده بود .


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۱۱ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

آشنائی با واژه های سياسی

 

تنش زدائی / détente

سیاست اقناعی، سیاست ملایم مبتنی بر منطق که موجب کاهش کشاکش و تنش سیاسی در روابط دولتها میشود و در نتیجه کاهش امکان جنگ را نوید میدهد . در سال 1953م پس از مرگ استالین سیاست تنش زدائی به دنبال سیاست (همزیستی مسالمت آمیز) مطرح شد و با موافقتنامه هائی(سالت) که امریکا و شوروی در مورد محدود کردن جنگ افزارها و برقراری امنیت و همکاری (کنفرانس هلسینکی) امضاء نمودند ادامه یافت و بدنبال آن سیاست همکاری در حل مسائل جهانی و منطقه ای دنبال شد .

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/٩ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

اتانول چيست ؟

اتانول /ethanol

اتانول الکلی است که از ذرت ، گندم ، ریشه چغندر و یا نیشکر تولید میشود و اخیرا در آمریکا و اروپا به عنوان سوخت مکمل مورد استفاده قرار میگیرد . این ماده به عنوان یک سوخت کامل که درجه آلایندگی خودروها را بسیار کاهش میدهد ، مورد استفاده قرار میگیرد .

کشور برزیل برای نخستین بار از این سوخت به عنوان یک سوخت خودرو استفاده کرد ، اما امروزه اتانول بیشتر به عنوان مخلوط با بنزین برای صرفه جوئی در مصرف بنزین و کاهش آلودگی هوا ، کاربرد دارد . بر این اساس کشور سوئد دارای بزرگترین ناوگان اتوبوسهای اتانولی است .

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/٥ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

گلزار نو انديشان (۳۱)

نیکلاس کپرنیک / Nicolas Copernicus

 

کپرنیک در سال 1473م بدنیا آمد و به سال 1543م در گذشت . سرپرستی کپرنیک به عهده دائی اش لوکاس که او نیز اسقف شهر ارملند بود .او به سال 1491 در لهستان به دانشگاه رفت و دکترای خود را در رشته الهیات گرفت و بعنوان قاضی شهر فرانبرگ شروع به کار کرد .کپرنیک شبها بالای برج ناقوس رفته و به رصد ستارگان میپرداخت ولی در تمام عمر با جدالی درونی بین ریاضیات و ایمان مذهبی اش گرفتار بود  و نخستین کتاب جنجالی اوکه بین سالهای 1510/1514نوشته شده بود  به چاپ نرسید علت چاپ نکردن کتابش نیز بخاطر تضادهای نظریات او با محتوای انجیل بود .  ولی کتاب " گردش اجرام آسمانی" که شاهکار او است در سال 1543 هنگامی که او در بستر مرگ بود به چاپ رسید . اما کلیسای کاتولیک از سال 1616م این کتاب را ممنوع اعلام کرد و این ممنوعیت تا سیصد سال یعنی تا سال 1835 به قوت خود باقی بود . اثبات این واقعیت که زمین مرکز کائنات نیست و سیارات به دور خورشید میگردند کافی بود تا کلیسا را برآشفته سازد.یکی از ویژگیهای کتاب آن بود که نه تنها اثبات میکرد که خورشید ثابت بوده و زمین گرد آن میگردد بلکه میگفت که زمین نیز در جای خود ثابت نبوده و گرد خود – هر 24 ساعت – یکبارمیچرخد. عقائد او به تدریج در تمام اروپا منتشر شد و حتی پاپ نیز از نظرات او آگاه بود ولی کتاب او را بخاطر محتوای کفر آمیز ! آن توقیف و ممنوع کرد .


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۳ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته

آشنائی با واژه های سياسی

فدرال / federal

دولتی که از اتحاد چند واحد سیاسی پدید آمده باشد.دکتر پیروز مجتهدزاده بر این باور است که :قدیم ترین نظام فدرال جهان در ایران شکل گرفت او میگوید کورش حکومت فدرال چند ملیتی را با صدور فرمانی که در بابل نوشت پایه گذاری کرد.در این فرمان از آزادی و برابری همگان از جمله یهودیان و بابلیان سخن رفته و همین سیاست روشن اندیشانه فرمانروای هخامنشی بود که وفاداری داوطلبانه ملتهای گوناگون از جمله مردمان شهرهای ایونی ،قبرس و اورشلیم(قدس در اسلام)را برانگیخت تا به آن فدراسیون پیوستند. در دولتهای فدرال جدید  واحدهای سیاسی یا ایالات دارای حقوق خود مختاری(امور داخلی) هستند ولی امور خارجی خود را به دولت فدرال واگذار مینمایند . در دولتهای فدرال معمولا یک دادگاه عالی برای تفسیر قوانین و حل اختلافات دولتهای ایالتی و دولت مرکزی وجود داردو تغییرقانون اساسی با موافقت تعداد معینی از ایالتها صورت میگیرد . اصل عمده و راهنما برای فدرالیستها حفظ آزادی فردی برگرفته از تفکرات ارزشمند جان لاک است که بر صیانت نفس آدمی تاکید داشت ولی ضمنا میگفت هرگاه قدرتمندان فقط به توانائیهای فردی خود متکی باشند ، اخلاق و عقل را به کنار خواهند گذاشت ، یعنی انسانها در رعایت عدالت در مورد خود به سرعت موضع خصمانه میگیرند ولی در شیوه حکومت فدرال ناچارند از برخی از حقوق خود چشم بپوشند تا حقوق دیگران را در امنیت و کارائی بیشتری حفظ کنند .توفیق دولتهای فدرال سبب شد تا اندیشمندان بفکر ایجاد اتحادیه اروپا بر آیند و با تجمیع نیروی کار، انرژی، سرمایه به حل مشکلات اقتصادی ناشی از بیکاری و تورم و همچنین اصلاح ساختارهای سیاسی و اقتصادی خود با تبعیت از پول واحد،پارلمان واحد و بزودی قانون اساسی واحد همت گمارند.

 


نقد و نظر () | ۱۳۸٦/٢/۱ - هرمز ممیزی |لينک به نوشته